مقدمه:
چارلز:
ارتباط، مکانیسمی است که روابط انسانی براساس و به وسیله آن به وجود می آید و تمام مظاهر فکری و وسائل انتقال و حفظ آن ها در مکان و زمان،برپایه آن توسعه پیدا می کند. ارتباط،حالات چهره،رفتار،حرکات،طنین صدا،کلمات،نوشته ها،چاپ،و...و تمام وسائلی که اخیرا در راه غلبه برمکان و زمان ساخته شده اند،را در برمی گیرد.[1]
عناصــــــر ارتباط:
دراین تعریف چارلز از ارتباط، با چهار عنصر روبرو هستیم:
1. اندیشه
2. پیوستگی جریان
3. علائم
4. وسیله انتقال.
اندیشه و احساس بشری نخستین سرچشمه ارتباط است،که تجسم پیدایش ارتباط بدون آن غیر ممکن است.
دومین عنصر،پیوستگی فرایند و جریان ارتباطی است که به محض قطع این جریان در حقیقت ارتباط پایان می یابد.
عنصر سوم،علائم و نشانه هاست. زبان،حالات چهره و...
چهارمین عنصر،وسیله انتقال و ارتباط است. زبانی که در کام ماقرار دارد.
انواع وســــائل ارتباطی:
وسائل ارتباطی خود بر دو قسم است : اولی و ثانوی.
وسائل اولی ارتباط همان است که آفریدگار به ما عطا نموده است،نظیر قوای گویائی و بینائی. ولی وسائل ارتباطی ثانوی وسائلی هستند که حواس ما را توسعه می بخشند و عموما به وسیله بشر اختراع و ابداع گردیده اند.
با توجه بر اینکه ارتباطات اجتماعی،شامل همه فرایندهایی است که در آنها چهار عنصر پیام دهنده،پیام گیرنده،پیام و وسیله انتقال پیام دخالت دارند؛ازاین زاویه اگر نگاه بیاندازیم، ارتباطات اجتماعی هردو عرصه" تعلیمات" و"تبلیغات" را در بر می گیرد.در حالیکه این دو باهم تفاوت های آشکاری دارند.
تفاوت تعلــیم وتبلـیغ:
در تبلیغ، پیام دهنده بسوی پیام گیرنده می رود و پیام خود را به او می رساند.در حالیکه در تعلیم معمولا قضیه به صورت معکوس رخ می دهد.
مبلّغ برای رساندن پیام خود به جامعه پیام گیرندگان انگیزه شخصی یا گروهی یا سازمانی و یا ملی دارد که در این انگیزه ها یک نفع آنی یا آتی لحاظ شده است.
نفعی که مبلّغ را در کار تبلیغی به تکاپو می کشد یا متعلق به خود اوست یابه پیام گیرانش یا به هردو.
تبلیغات و تعلیمات از نظر ساختار ارتباطی،مشابه یکدیگرند ملی درعین حال متفاوت ازهم هستند.
صرف نظر از چهار عنصر پیام،پیام دهنده، پیام گیرنده و وسیله انتقال پیام، دقائق و ظرائفی در کار این دو وجود دارد که آنها را ازهم جدا می کند.
روش ارجاع:
اولین تفاوت همانطوری که اشاره شد در روش ارجاع است.در تعلیمات،پیام دهنده بسوی پیام دهنده می رود در حالیکه در تبلیغات،پیام دهنده بسوی پیام گیرنده می شتابد و تلاش می کند تا هرچه بیشتر حوزه انتشار پیام و میزان نفوذ و تأثیر آن را گسترش بخشد.
همگونی و نا همگونی پیام:
در برنامه های تعلیمی جامعه پیام گیران،از نظرسن،قدرت اندیشه،معلومات و حتی جنس،جامعه همگون و متجانسی است.
اما در تبلیغات با این درجه از تجانس و همگونی در جامعه پیام گیران روبرو نیستیم و به همین دلیل برنامه های تبلیغی از حساسیت بیشتری برخورداراست که درصورت عدم توجه به این حساسیت ها آثار نامطلوبی را در روند کار تبلیغی و اهداف آن ایجاد خواهد کرد.
حق انتخاب پیـام:
درآموزش،معمولاً پیام گیرنده یک دوره و مجموعه ی آموزشی را برمی گزیند و نسبت به آن خود را متعهد و مسئول می داند. درحالیکه درتبلیغات، هیچ تعهدی را برنمی تابد. پیام گیرنده به آسانی می تواند از هر برنامه ی تبلیغی صرف نظر کند و...
بنا بر این اگر در تعلیمات حق انتخاب پیام عملاً با پیام دهنده است در تبلیغات حق انتخاب پیام تا حدود قابل توجهی با پیام گیرنده است.
ادامه مطلب
|